Multi-agent-systeem: definitie, werking en voorbeelden

Definitie in detail

Een multi-agent-systeem bestaat uit meerdere AI-agents die samen aan dezelfde missie werken in plaats van één agent die alles doet. IBM omschrijft het als meerdere agents die taken uitvoeren namens een gebruiker of een ander systeem, elk met behoud van hun eigen beslissingsvermogen terwijl ze samenwerken naar een gemeenschappelijk resultaat. Google Cloud gaat in dezelfde richting: een architectuur waarin meerdere agents samen aan complexe taken werken, elk met een vaak gespecialiseerde rol, waardoor een grote workflow in beter beheersbare stukken kan worden opgedeeld.

Wat een multi-agent-systeem echt onderscheidt van een gewone agent die andere agents als tools aanroept, is de communicatie. IBM benadrukt dit: de agents interageren rechtstreeks met elkaar, of indirect door een gedeelde omgeving of een gedeeld geheugen aan te passen. Zonder die uitwisseling heeft u een verzameling losse agents, geen systeem.

Er bestaat een nuance tussen de bronnen over wat "samenwerken" betekent. IBM onderscheidt twee logica's: een coöperatieve logica, waarbij de agents een gemeenschappelijk doel delen (het overwegend dominante geval bij zakelijk gebruik), en een competitieve of onderhandelingslogica, geërfd uit het academische onderzoek naar multi-agent-systemen, waarbij agents met uiteenlopende belangen met elkaar onderhandelen (een scenario dat bijvoorbeeld voor de toeleveringsketen wordt genoemd). Google Cloud en Microsoft richten zich vrijwel uitsluitend op de coöperatieve, zakelijk georiënteerde versie: gespecialiseerde agents die werk verdelen richting een gedeeld doel. Dat is ook de invalshoek die deze woordenlijst aanhoudt.

Hoe het werkt

Concreet combineert een multi-agent-systeem drie ingrediënten.

Ten eerste de rolverdeling. Elke agent heeft een vakgebied: een agent die analyseert, een agent die opstelt, een agent die controleert. Deze specialisatie voorkomt dat één agent een overladen systeemprompt draagt, met te veel tools en te veel context om tegelijk te beheren.

Ten tweede de communicatie. De agents wisselen tussenresultaten, data, en soms verzoeken om verduidelijking uit. Volgens Microsoft kan deze communicatie meerdere patronen volgen: een sequentiële keten waarbij elke agent de output van de vorige verwerkt, een gelijktijdige modus waarbij meerdere agents parallel aan hetzelfde onderwerp werken voordat hun resultaten worden samengevoegd, of een groepsgesprek-modus waarbij de agents in een gedeelde thread debatteren voordat ze tot overeenstemming komen.

Ten slotte de coördinatie. Dat is de rol van orkestratie: iemand, of iets, moet beslissen welke agent op welk moment handelt, en hoe alles aan het eind wordt samengebracht. Zonder coördinatie leveren meerdere parallelle autonome agents vooral chaos op.

Microsoft wijst op een nuttig punt voordat u aan een multi-agent-systeem begint: elk extra complexiteitsniveau (een agent met meer tools, dan meerdere georkestreerde agents) brengt ook meer latentie, meer kosten en meer manieren om iets te breken met zich mee. De beste aanpak blijft te starten op het eenvoudigste niveau dat aan de behoefte voldoet, en pas agents toe te voegen als één agent de diversiteit aan taken of de vereiste beveiligingsgrenzen echt niet aankan.

Concreet voorbeeld met Atako

In het Atako-platform brengen twee concrete mechanismen een enkele agent dichter bij een multi-agent-logica, zonder van elke agent een log geheel te maken.

Het eerste zijn de subagents. Voor een complexe taak kan een Atako-agent een deel van het werk delegeren aan een ondersteunende, tijdelijke subagent die alleen bestaat voor de duur van de deeltaak. Deze subagent verbruikt geen extra slot, en al zijn werk komt terug als zichtbare stappen in de activiteitentijdlijn van de bovenliggende agent. U behoudt dus een enkel, overzichtelijk beeld, ook wanneer meerdere "subbreinen" op de achtergrond werken.

Het tweede zijn de berichten tussen agents. Twee agents van hetzelfde bedrijf kunnen elkaar berichten sturen via een speciaal kanaal om werk te delegeren of resultaten te delen, precies het soort directe communicatie dat IBM beschrijft in zijn definitie van multi-agent. Deze delegatie is niet oneindig: de delegatiediepte is begrensd, en anti-lusquota voorkomen dat twee agents elkaar oneindig dezelfde taak terugsturen.

Er is ook een organisatorische dimensie. De Organization-pagina van Atako maakt het mogelijk een organigram weer te geven met teams en hiërarchische posities, waarbij elke positie kan worden toegewezen aan een actieve agent, aan een mens, of vacant kan blijven. Let echter op: een agent aan een positie toewijzen is een visuele referentie, geen toestemming. De werkelijke toegang van een agent (gedeelde bestanden, toegestane integraties) hangt uitsluitend af van zijn grants, niet van zijn plaats in het organigram.

Voor een verhalend voorbeeld van deze logica in de praktijk gaat ons artikel multi-agent-systemen: wanneer meerdere agents beter zijn dan één dieper op deze redenering in.

Veelgemaakte fouten

Meerdere agents verwarren met een multi-agent-systeem. Vijf agents aanmaken die elk voor zich draaien, zonder ooit informatie uit te wisselen, vormt geen multi-agent-systeem. Dat zijn gewoon vijf agents. Coördinatie en communicatie zijn het deel dat telt.

Agents vermenigvuldigen voordat u ze nodig heeft. Een goed uitgeruste agent, met een autonome agent die zelf meerdere stappen kan afhandelen, volstaat vaak. Extra agents toevoegen voegt latentie en foutgevoeligheid toe zonder gegarandeerd voordeel.

De vangrails tegen lussen vergeten. Twee agents die elkaar wederzijds werk delegeren, kunnen zonder grens eindeloos in kringetjes ronddraaien. Een begrensde delegatiediepte en anti-lusquota, zoals Atako toepast op zijn berichten tussen agents, zijn geen technisch detail: dat is precies wat voorkomt dat een multi-agent-systeem op hol slaat en zinloos budget verbruikt.

Denken dat meer agents meer autonomie betekent. Een slecht gesuperviseerd multi-agent-systeem is niet betrouwbaarder dan één enkele agent, het is alleen moeilijker te controleren. Zicht op wie wat heeft gedaan (tijdlijn, integratielogs) blijft onmisbaar, ongeacht het aantal betrokken agents.

Verder lezen

Het multi-agent-systeem is de architectuur. Agent-orkestratie is het mechanisme dat deze dagelijks laat draaien: wie beslist, in welke volgorde, met welk toezicht. Het ene begrijpen helpt zelden zonder het andere te begrijpen, vandaar het belang om beide definities samen te lezen voordat u aan een architectuur met meerdere agents begint.