MCP (Model Context Protocol): Tanım, Çalışma Şekli ve Örnekler

Yalnızca kendi kendine konuşabilen bir yapay zeka ajanının pek bir işe yaradığı söylenemez. Gerçekten işlem yapabilmesi için dosyalarınızı okuması, veritabanlarınızı sorgulaması, araçlarınıza yazması gerekir. MCP, her yeni araçta bu bağlantıyı yeniden icat etmek yerine standartlaştırmak için doğmuş protokoldür.

Ayrıntılı Tanım

Protokolün resmi sitesi bunu şöyle tanımlıyor: MCP, yapay zeka uygulamalarını dış sistemlere bağlamak için açık bir standarttır ve bu uygulamaların veri kaynaklarına (yerel dosyalar, veritabanları), araçlara (arama motorları, hesap makineleri) ve iş akışlarına (uzmanlaşmış istemler) erişmesini sağlar. Kendi belgeleri, fikri basit bir imgeyle özetliyor: MCP, yapay zeka uygulamaları için bir USB-C portu gibidir; her cihaz için farklı bir kablo yerine standartlaştırılmış bir bağlayıcı.

Protokol, 25 Kasım 2024'te Anthropic tarafından duyuruldu. Duyuru, MCP'nin çözmeye çalıştığı sorunu anlatıyor: yapay zeka asistanları, her yeni kaynağın özel bir uygulama gerektirdiği, her yeni araçta ve her yeni modelde katlanarak büyüyen bir entegrasyon sorunu yaratan, kritik önemdeki verilerden yine de yalıtılmış kalıyordu. Anthropic aynı zamanda spesifikasyonu, geliştirme kitlerini ve Google Drive, Slack, GitHub, Git veya Postgres gibi araçlar için bir referans MCP sunucuları deposunu yayımladı. Bkz. Anthropic'in duyurusu.

IBM tamamlayıcı bir teknik formülasyon sunuyor: MCP, yapay zeka uygulamalarının araçlar, veritabanları veya önceden tanımlanmış istem modelleri gibi dış hizmetlerle verimli biçimde iletişim kurmasını sağlayan bir standartlaştırma katmanıdır. Bu tanım sıklıkla unutulan bir noktayı vurguluyor: MCP, bir ajana ne zaman bir araç kullanacağını ya da birden fazla adımı nasıl orkestre edeceğini söylemez. Yalnızca aracın kendini nasıl betimleyip bağlandığını standartlaştırır. Bkz. MCP üzerine IBM sayfası.

Nasıl Çalışır

MCP, resmi belgelerde ayrıntılı biçimde anlatılan ve Microsoft'un .NET belgelerinde de tekrarlanan, üç rollü bir istemci-sunucu mimarisi izler. MCP ana bilgisayarı (MCP host), bir asistan ya da bir kod editörü gibi yapay zeka uygulamasının kendisidir. Bağlandığı her hizmet için özel bir MCP istemcisi oluşturur. Her istemci, verileri ya da eylemleri gerçekten sunan program olan bir MCP sunucusu ile bağlantıyı sürdürür. Bir MCP sunucusu, kullanıcının kendi makinesinde yerel olarak ya da aracın sağlayıcısının sunucularında uzaktan çalışabilir.

Somut olarak bir MCP sunucusu üç tür öğe sunar: araçlar (bir veritabanını sorgulamak veya bir mesaj göndermek gibi ajanın tetikleyebileceği eylemler), kaynaklar (bir dosyanın içeriği gibi görüntülenebilir veriler) ve istemler (yeniden kullanılabilir talep şablonları). İstemci önce sunucuya neler sunduğunu sorar, ardından kesin argümanlarla kesin bir aracı çağırabilir; bu işleyiş tool calling üzerine makalemizde anlatılana yakındır.

Kaynakların MCP'nin tam kapsamı konusunda ayrıştığı nokta tam da burasıdır. IBM ve Microsoft, MCP'nin tool calling'in yerini almadığı konusunda hemfikir: bu, bir modelin bir eylemin yürütülmesini somut olarak talep ettiği alt mekanizma olarak kalır. MCP'nin eklediği şey, model sağlayıcısından bağımsız, bu araçları betimlemek ve keşfetmek için ortak bir yoldur; oysa daha önce her sağlayıcı kendi çağrı formatını dayatıyordu. Aynı şekilde MCP, klasik API'lerin yerini de almaz: Microsoft'un .NET belgeleri, bir MCP sunucusunun bir modele iş verilerini sunmak için bir REST API'nin üzerine bir soyutlama sağlayabileceğini belirtiyor. MCP dolayısıyla mevcut API'lerin üzerine kurulmuş ortak bir cephedir, onları gereksiz kılan bir teknoloji değil.

Bir MCP sunucusu, yanıt vermeden önce sorgulanacak bir belge tabanını da sunabilir; bu kullanım doğrudan RAG ilkesiyle örtüşür: yanıt üretmeden önce güvenilir bir kaynakta arama yapmak.

Atako'dan Somut Bir Örnek

Atako'nun Standard planı, fiyatlandırma sayfasında, entegrasyonlar, gözlemlenebilirlik veya BYOK'un yanında dahil özellikleri arasında Atako MCP'yi listeliyor. Hesap ayarlarından oluşturulan bir API anahtarı, diğer kullanımların yanı sıra, harici MCP istemcilerini platforma bağlamak için kullanılıyor.

Uygulamanın geri kalan ayrıntıları, hangi sunucular, hangi araçların tam olarak sunulduğu, bugün kamuya açık olarak belgelenmemiş durumda. Bu noktada bir araç listesi ya da bir lansman tarihi tahmin etmek yerine gerçeklere sadık kalmak daha doğru.

Sık Yapılan Hatalar

İlk hata: MCP'nin tool calling'in yerini alacak tamamen yeni bir mekanizma olduğuna inanmak. Durum böyle değil, MCP araçların betimlenmesini ve keşfini standartlaştırır, ama çağrının kendisi modelin ürettiği klasik bir işlev çağrısı olarak kalır.

İkinci hata: bir MCP sunucusunun mutlaka büyük, uzak bir makine olduğunu düşünmek. Resmi belgeler, kullanıcının bilgisayarında çalışan ve yerel olarak iletişim kuran yerel sunucularla, aracın sağlayıcısı tarafından barındırılan ve HTTP üzerinden erişilebilen uzak sunucuları açıkça birbirinden ayırıyor.

Üçüncü hata: MCP'yi kendi başına bir güvenlik garantisiyle karıştırmak. Protokol, bir modelin bir aracı nasıl keşfedip çağırdığını standartlaştırır, o araca verilen izinlere onun adına karar vermez. Ciddi bir platformda bu karar, kullanılan bağlantı protokolünden bağımsız, ayrı bir katman olarak kalır.

Dördüncü hata: bir ajana bağlı her aracın mutlaka MCP'den geçtiğine inanmak. GitHub veya Slack gibi entegrasyonlar kullananlar dahil birçok ajan, özel bir MCP sunucusundan geçmeden klasik tool calling ile eylemleri çağırıyor. Atako, kendi MCP'sinin sunduğu araçların ayrıntısını kamuya açık olarak belgelemiyor: MCP, bir ajana araç kazandırmanın zorunlu geçiş noktası değil, bağlantı seçeneklerinden biri olarak kalıyor.

Daha Fazlası İçin

MCP, geniş bir ekosistem tarafından desteklenen bir standart olarak oldukça hızlı yerleşti: resmi belgeler, uyumlu MCP istemcileri arasında Claude gibi uygulamaları ya da Visual Studio Code ve Cursor gibi kod editörlerini sayıyor. Bu protokolün komşu yapı taşlarını anlamak için eksiksiz sözlüğe göz atın; tool calling, RAG ve BYOK terimleriyle, hepsi modelin bağlantı ya da yapılandırma mekanizmalarıdır.